امير برسق بن برسق وقتى كار را چنين ديد به شهر حماة [ ( 1 ) ] رفت كه تحت تسلط طغتكين قرار داشت و كالاهاى بسيار در آن جا بود . امير برسق اين شهر را محاصره كرد و به زور و جبر آن را گشود و مدت سه روز به غارت شهر پرداخت . سپس آنجا را به امير قرجان ، فرمانرواى حمص ، تسليم كرد . اما سلطان محمد به آنان فرمان داده بود كه هر شهرى را كه تصرف مىكنند به خود او تسليم نمايند . وقتى امراء ديدند كه شهر حماة تسليم امير قرجان گرديد ، افسرده خاطر و بيدل و دماغ شدند و عزم

--> [ ( 1 ) ] - حماة يا حما ( به فتح حا ) كه يونانى آن اپيفانيا ( Eqiphania ) است شهرى است با 167507 نفر جمعيت در شمال سوريه ، بر دو ساحل رود اورنتس ( نهر - العاصى ) يكصد و بيست كيلومترى جنوب غربى حلب . در پهنهء حاصلخيزى قرار دارد . مصنوعاتش كالاهاى ابريشمى و پنبه‌اى است . هم اكنون مانند قرن چهاردهم ميلادى دولاب‌هاى بزرگى ( بعضى به قطر 27 متر ) آب از اورونتس به شهر ميآوردند . حماة شهرى بسيار قديمى است . در ايام باستانى در دست « حتىها » بود و كتيبه‌هاى حتى در آنجا بدست آمده است ، اين شهر در 725 قبل از ميلاد ضميمهء امپراطورى آشور شد . بعدها جزو امپراطورى ايران گرديد ، و سپس بدست اسكندر مقدونى افتاد . انتيوخوس چهارم ، ملقب به اپيفانس ، آن را اپيفانيا نام دارد . در سال شانزدهم هجرى قمرى بدست مسلمانان افتاد و تا قرن چهارم هجرى قمرى جزء حمص بود . در زمان سيف الدوله حمدانى جزء قلمرو فرمانرواى حلب گرديد و تا مرگ رضوان بن تتش كه در سال 507 هجرى قمرى اتفاق افتاد ، به همين حال بود . سپس چندى در دست آل زنگى بود . در سال 572 هجرى قمرى صلاح الدين ايوبى آن را گرفت . و از آن ببعد مدتها در دست ايوبيان بود . محمد الناصر ، سلطان مصر ، سلطنت حماة را به ابو الفدا كه در سال 732 هجرى قمرى فوت كرد ، داد . اين شهر در دورهء ابو الفدا رونق بسيار يافت ، مقبره او در حماة است . با استيلاى تركان عثمانى بر شام ، حماة نيز جزء دولت عثمانى گرديد . از آثار جالبش مسجد جامع ( مشتمل بر مقبرهء الملك المظفر سوم ) و جامع النورى ( از زمان نور الدين زنگى ) است . ( دائرة المعارف فارسى )